Akustik Ölçüm ve Danışmanlık

Doğru akustik çözüm, doğru ölçümle başlar. Bir mekânda hangi panelin nereye, ne kalınlıkta ve ne kadar uygulanacağına karar vermeden önce o mekânın sesle nasıl davrandığını nesnel olarak bilmek gerekir. Elit Acoustic olarak çınlama süresi, konuşma anlaşılırlığı, arka plan gürültüsü ve ses yalıtımı gibi parametreleri kalibre cihazlarla ölçüyor, sonuçları uluslararası standartlarla karşılaştırarak mekânınızın gerçek akustik durumunu rakamlarla ortaya koyuyoruz. Böylece çözüm önerimiz tahmine değil, ölçülmüş verilere dayanır.

Akustik Ölçüm ve Danışmanlık Nedir?

Akustik ölçüm, bir hacmin içindeki ve hacimler arasındaki ses davranışını standart yöntemlerle sayısallaştırma işlemidir. Kulakla yapılan değerlendirme kişiden kişiye değişir ve "bu oda çok yankılı" gibi öznel bir izlenimden öteye geçmez. Ölçüm ise aynı mekânı her seferinde tekrarlanabilir biçimde, frekans frekans rakama döker. Bu sayede bir okulun dersliğindeki yankı sorunu, bir ofisin gürültü seviyesi veya iki daire arasındaki ses geçişi karşılaştırılabilir verilere dönüşür.

Danışmanlık ise bu verileri yorumlama ve doğru çözüme dönüştürme aşamasıdır. Ölçüm sonuçlarını ilgili standart ve yönetmelik hedefleriyle karşılaştırır, sorunun kaynağını belirler ve bütçeye, mimariye ve kullanım amacına en uygun çözümü öneririz. Çoğu projede ölçüm ve danışmanlık, daha hiçbir ürün seçilmeden, en başta devreye giren adımdır. Bu adım atlandığında genellikle ya gereğinden fazla malzeme harcanır ya da yanlış noktaya uygulama yapılarak beklenen sonuç alınamaz.

Ölçtüğümüz Akustik Parametreler

Bir mekânın akustik kalitesi tek bir sayıyla değil, birbirini tamamlayan birkaç parametreyle değerlendirilir. Aşağıdaki başlıklar, ölçümlerimizde en sık ele aldığımız temel büyüklüklerdir.

Çınlama Süresi (RT60)

Çınlama süresi, kaynak susduktan sonra ses basınç seviyesinin 60 desibel azalması için geçen süredir ve saniye cinsinden ifade edilir. Bir mekânın yankılı mı yoksa sönük mü olduğunu belirleyen en temel parametredir. İdeal değer mekânın amacına göre değişir. Toplantı odaları ve dersliklerde konuşmanın net anlaşılması için kısa bir çınlama süresi (yaklaşık 0,4 ile 0,8 saniye) tercih edilirken, konser salonlarında müziğin doluluğu için çok daha uzun süreler (1,5 ile 2,5 saniye) hedeflenir. Konuşma ağırlıklı kayıt ve vokal odalarında ise süre çoğu zaman 0,2 ile 0,4 saniye bandına çekilir. Çınlama süresini farklı frekans bantlarında ayrı ayrı ölçeriz, çünkü pek çok mekânda asıl sorun bas frekanslardaki uzun çınlamadır.

Konuşma Anlaşılırlığı (STI)

STI (Konuşma İletim İndeksi), bir mekânda konuşmanın ne kadar anlaşılır iletildiğini 0 ile 1 arasında bir değerle ifade eder. Değer 1'e yaklaştıkça anlaşılırlık artar. Genel kabul gören ölçeğe göre 0,45 altındaki değerler zayıf, 0,45 ile 0,60 arası orta, 0,60 ile 0,75 arası iyi ve 0,75 üzeri mükemmel kabul edilir. Anons sistemlerinin bulunduğu terminaller, okullar, ibadet yerleri ve toplantı salonları gibi mekânlarda STI özellikle önemlidir, çünkü yüksek çınlama ve arka plan gürültüsü konuşmayı anlaşılmaz hale getirebilir.

Arka Plan Gürültü Seviyesi

Arka plan gürültüsü, mekânda asıl etkinlik gerçekleşmezken var olan sürekli ses seviyesidir. Havalandırma, klima, asansör, dışarıdan gelen trafik veya mekanik tesisat bu gürültünün kaynağı olabilir. Ölçümü A-ağırlıklı ses basınç seviyesi olan dBA cinsinden yaparız. Daha ayrıntılı değerlendirme için sonucu oktav bantlarına ayırır ve NR ya da NC eğrileriyle karşılaştırırız. Bu eğriler, ölçülen gürültünün her frekanstaki katkısını tek bir sınıf değerine indirger. Örneğin sessiz bir ofiste hedef genellikle düşük bir NC değeridir, çünkü yüksek arka plan gürültüsü hem konsantrasyonu bozar hem de konuşma anlaşılırlığını doğrudan düşürür.

Ses Geçiş Kaybı ve Yalıtım

Ses yalıtımı, sesin bir hacimden diğerine ne ölçüde geçtiğini gösterir. İki bitişik mekân arasındaki havadan yayılan ses yalıtımını sahada ölçer ve sonucu ISO 717 değerlendirme yöntemiyle tek bir sayıya (örneğin standartlaştırılmış seviye farkı Dnt,w) indirgeriz. Döşemeden komşu hacme aktarılan adım ve darbe seslerinin yalıtımı ise darbe ses yalıtımı ölçümüyle değerlendirilir. Bu ölçümler, "üst kattaki ayak sesi neden bu kadar rahatsız ediyor" ya da "yan dairedeki konuşmalar neden duyuluyor" gibi soruların yanıtını nesnel biçimde verir ve gereken yalıtım iyileştirmesinin boyutunu belirler.

Uyguladığımız Standartlar ve Yöntem

Ölçüm sonuçlarının güvenilir ve karşılaştırılabilir olması, ölçümün tanımlı bir standarda göre yapılmasına bağlıdır. Çalışmalarımızda mekânın türüne ve ölçülen parametreye göre ilgili uluslararası standartları esas alıyoruz.

• TS EN ISO 3382-1: Performans mekânlarında çınlama süresi başta olmak üzere oda akustiği parametrelerinin ölçülmesini tanımlar. Konser salonu, tiyatro ve çok amaçlı salon gibi hacimlerde uygularız.
• TS EN ISO 3382-2: Sıradan odalarda çınlama süresinin ölçülmesine yönelik yöntemi belirler. Ofis, derslik ve toplantı odası gibi günlük kullanım mekânlarında esas aldığımız standarttır.
• ISO 16283-1: Binalarda iki oda arasındaki havadan yayılan ses yalıtımının saha ölçümünü tanımlar.
• ISO 16283-2: Döşemelerde darbe ses yalıtımının saha ölçümünü tanımlar.
• ISO 717-1 ve ISO 717-2: Ölçülen frekansa bağlı yalıtım verisini tek bir değerlendirme sayısına dönüştüren yöntemleri içerir.

Yöntem olarak ölçümden önce mekânı boş ve sabit koşulda hazırlar, sıcaklık ve nem gibi etkenleri not eder, ses kaynağını ve mikrofonu standardın gerektirdiği konum ve sayıda yerleştiririz. Her ölçümü birden fazla noktada tekrarlayarak ortalama alır, böylece tek bir noktaya bağlı sapmaları ortadan kaldırırız.

Kullandığımız Ölçüm Ekipmanları

Ölçümün doğruluğu, kullanılan cihazın sınıfı ve düzenli kalibrasyonu kadar iyidir. Bu nedenle ölçümlerimizde standartların öngördüğü hassasiyet sınıfına sahip, kalibrasyonu güncel ekipman kullanıyoruz.

• Sınıf 1 ses seviyesi ölçer (sonometre): IEC 61672 standardına göre Sınıf 1 hassasiyetinde, oktav ve üçte bir oktav band analizi yapabilen ses seviyesi ölçer kullanırız. Sınıf 1, mevzuata esas ölçümlerde aranan en yüksek doğruluk seviyesidir.
• Akustik kalibratör: Her ölçüm öncesinde ve sonrasında cihazın okumasını referans bir ses seviyesiyle doğrulayan kalibratör, ölçümün güvenilirliğini garanti eder.
• Omnidireksiyonel ses kaynağı: Çınlama süresi ve yalıtım ölçümlerinde, sesi her yöne eşit dağıtan küresel hoparlör kaynağı kullanırız. Bu kaynak, mekâna standardize ve tekrarlanabilir bir ses uyarısı verir.
• Darbe ses kaynağı: Döşeme yalıtımı ölçümlerinde, standart bir darbe seti üst kata kontrollü adım benzeri sesler üreterek darbe yalıtımını değerlendirmemizi sağlar.
• Ölçüm mikrofonu ve güç kaynağı: Düşük gürültülü, geniş frekans aralığına sahip ölçüm mikrofonları ile mekânın ses basıncını hassas biçimde kaydederiz.

Raporlama ve Akustik Simülasyon

Ölçüm verisi, ancak doğru yorumlandığında ve anlaşılır biçimde sunulduğunda işe yarar. Hazırladığımız akustik ölçüm raporu, teknik bir belge olmasının yanında karar vermenizi kolaylaştıracak biçimde düzenlenir. Raporlarımız genel olarak şu bölümleri içerir.

• Ölçüm yapılan mekânın tanımı, hacmi ve yüzey özellikleri
• Kullanılan cihazlar, ölçüm tarihi, koşulları ve esas alınan standartlar
• Frekans bandı bazında çınlama süresi, gürültü seviyesi ve yalıtım değerleri
• Ölçülen değerlerin hedef ve standart değerlerle grafiksel karşılaştırması
• Bulguların yorumu ve önerilen akustik çözümün özeti

Henüz inşa edilmemiş ya da tadilat aşamasındaki mekânlar için ise akustik simülasyon yaparız. Simülasyonda mekânın üç boyutlu modeli oluşturulur, yüzeylere malzemelerin ses yutma değerleri atanır ve bilgisayar ortamında çınlama süresi ile konuşma anlaşılırlığı tahmin edilir. Bu sayede inşaat tamamlanmadan, hangi malzemenin nereye ne kadar uygulanacağını ve sonucun hedefi karşılayıp karşılamayacağını önceden görebiliriz. Simülasyon, özellikle konser salonu, konferans salonu ve büyük hacimli mekânlarda hatalı uygulamanın maliyetini baştan ortadan kaldırır.

Yasal Mevzuat ve Gürültü Yönetmeliği

Akustik ölçüm yalnızca konfor amacıyla değil, yasal yükümlülükleri yerine getirmek için de gereklidir. Türkiye'de bu alanı düzenleyen başlıca iki çerçeve vardır.

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, yeni yapılan binalarda mekânlar arası ses yalıtımı ve hacim içi çınlama süresi için sınır değerler tanımlar. Yönetmelik, mekân türüne göre izin verilen en yüksek çınlama sürelerini ve yapı elemanlarından beklenen en düşük ses yalıtım değerlerini belirler. Eğitim, sağlık, büro ve benzeri yapılarda tavan kaplamasının belirli bir ses yutuculuk değerini sağlaması da bu yönetmelik kapsamındadır. Yeni yapı ruhsatı ve iskân süreçlerinde bu değerlerin sağlandığının ölçümle belgelenmesi istenebilir.

Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği ise işyeri, eğlence yeri, sanayi tesisi ve mekanik cihazlardan çevreye yayılan gürültüyü düzenler. Bu yönetmelikte gürültüye hassas kullanımlara iletilen ses seviyesinin, arka plan gürültü seviyesini belirli bir dBA değerinden fazla aşmaması esastır. Komşu ya da çevre gürültü şikâyetlerinde, bağımsız bir ölçümle gürültünün bu sınırları aşıp aşmadığının belgelenmesi süreci nesnel bir zemine oturtur. Saha ölçümleri TS ISO 1996-1 ve TS ISO 1996-2 standartları kapsamında yürütülür.

Danışmanlık ve Proje Desteği

Ölçümün asıl değeri, sonuçların uygulanabilir bir çözüme dönüşmesindedir. Danışmanlık sürecimizde mimar, iç mimar ve proje ekipleriyle uyum içinde çalışır, akustik hedefleri tasarımın diğer kararlarıyla çatışmadan buluştururuz. Estetik beklentiyi, bütçeyi ve uygulanabilirliği birlikte değerlendirerek mekânınıza en uygun çözümü öneririz.

Sürecimizi mümkün olduğunca erken aşamada başlatmanızı öneririz. Mimari proje aşamasında alınan danışmanlık, duvar kurgusundan tavan tipine, malzeme seçiminden tesisat yerleşimine kadar pek çok kararın baştan doğru verilmesini sağlar. İnşaat tamamlandıktan sonra yapılan müdahaleler her zaman daha maliyetli ve sınırlıdır. Bu nedenle keşfimizi ücretsiz sunuyor, mekânınızı yerinde değerlendiriyor ve henüz teklif aşamasında ihtiyacınızı net biçimde görmenizi sağlıyoruz. Üretim, satış, uygulama ve ölçümü tek elden yürüttüğümüz için, ölçümle ortaya koyduğumuz hedefi aynı disiplinle sahada da hayata geçirebiliyoruz.