Ses Yutucu Totemler

Ses yutucu totem, hiçbir yapı elemanına tutunmayan, kendi tabanı üzerinde duran dikey bir akustik emicidir. Duvara vidalanmaz, tavana asılmaz; mekânın içinde, insanların bulunduğu yükseklikte durur. Totemleri ince ve uzun kolon formunda ya da geniş gövdeli plaka formunda, kumaş kaplı emici çekirdekle üretiyoruz. Renk kartelasını ve yerleşim planını projenizle birlikte çıkarıyoruz.

Ses Kulak Hizasında Doğar, Kulak Hizasında Duyulur

Bir açık ofiste konuşma, oturan bir insanın ağzından yaklaşık 1,2 metre yükseklikte çıkar ve karşıdaki insanın kulağına aynı yükseklikte varır. Açık ofis akustiğinin ölçüm standardı olan ISO 3382-3'ün hem hoparlörü hem mikrofonu tam bu yüksekliğe koymasının sebebi budur. Ses bu yolda büyük ölçüde yataydır.

Tavana yerleştirilen emiciler ise tavana çarpan sesi emer. Yatay ilerleyen bir dalga tavana çok sığ bir açıyla, neredeyse tavana paralel olarak değer ve bu sıyırma açısında tavan emicisi kataloğundaki değerin belirgin biçimde altında çalışır. Yani tavanınızı tamamen akustik yapsanız bile, konuşmanın önemli bir bölümü tavanla hiç ciddi bir hesaplaşmaya girmeden karşı tarafa ulaşır. Bir totem, sesin geçtiği yatay düzlemin tam içine, kulakla aynı hizaya emici madde koyar. Akustik tavanı olan bir toplantı odasında yapılan ölçümlerde, dikey emici alanın küçük bir bölümünün eklenmesi bile çınlamada ve konuşma netliğinde belirgin bir iyileşme veriyor.

Bunu tavan çözümlerimizin yerine geçen bir iddia olarak sunmuyoruz. Tam kapalı bir akustik tavan, aynı miktarda malzemeyle genellikle daha çok emilim üretir. Totemin işi tavanın işini yapmak değil, tavanın ulaşamadığı enerjiyi kesmek ve tavana hiç dokunulamayan mekânlarda tek başına ayakta durabilmektir.

Totem Bir Ekran Değildir

Bu ayrımı baştan net koyuyoruz, çünkü ikisi sürekli karıştırılıyor. Akustik ekran, ses yolunu keser: kaynakla dinleyici arasına girer, akustik bir gölge oluşturur ve konuşmanın anlaşılırlığını düşürür. Ölçüsü de buna göredir. Totemin işi yolu kesmek değil, hacme emilim eklemektir.

Bu sadece bizim yorumumuz değil, standardın tanımı. TS EN ISO 20189, zemin ekranını birden fazla birimin birleşerek bir çalışma alanını çevrelediği bir kurgu olarak tanımlar ve tek başına duran bir birimin ekran sayılmayacağını, tekil nesne kabul edileceğini açıkça yazar. Bunun pratik sonucu şudur: bir toteme ekran zayıflatma değeri ya da ses azaltma indisi yazılamaz, çünkü bunlar tekil nesnenin sahip olduğu büyüklükler değildir.

Rakamlar da bu ayrımı destekliyor. Sekiz laboratuvarın katıldığı uluslararası bir karşılaştırma çalışmasında, ekranlarıyla birlikte tam olarak çevrelenmiş bir çalışma istasyonunun konuşma seviyesini düşürme değeri 3,7 ile 5,5 desibel arasında ölçüldü; kapalı bir telefon kabini ise 27 ile 30 desibel arasında verdi. Etrafı tamamen açık tek bir totemden konuşma mahremiyeti beklemek bu yüzden gerçekçi değildir. Hedefiniz mahremiyetse doğru araç başkadır ve ikisini de üretiyoruz: masa ve alan bölmeleri için cloth screen paneller, gerçek gizlilik için telefon görüşme kabinleri. Hangisinin gerektiğini keşifte birlikte belirliyoruz.

Totemde Doğru Birim Katsayı Değil, Adettir

Totem ilanlarında sık görülen bir gösterim var: bire yakın bir NRC değeri. Sorun sayının büyüklüğünde değil, o sayının bir totem için kullanılıyor olmasında. Emilim katsayısı bir yüzeyin kaç metrekaresinin ne kadar emdiğini anlatır ve ortada düz bir yüzey olduğunu varsayar. Totemin böyle bir yüzeyi yoktur; dört yanı, üstü ve ayakları arasındaki alt boşluğuyla bütün derisi sese açıktır. Katsayının paydasına ne yazılacağı belirsiz kalır.

Standart da tam olarak bunu söylüyor. TS EN ISO 20189, ağırlıklı emilim katsayısı gösterimini tekil nesneler için serbest bırakmaz; ancak nesneler birbirine sıkıca birleşip on metrekareyi aşan bir yüzey oluşturuyorsa buna izin verir. Tek başına duran bir totem bu tanımın dışında kalır. Onun yerine kullanılması gereken büyüklük şudur: adet başına eşdeğer emilim alanı, metrekare sabin cinsinden. Bu sayı, tek bir totemin odaya kaç metrekarelik açık pencere kadar emilim eklediğini anlatır.

Biz de bu yüzden totem teklifinde katsayı değil, adet başına eşdeğer emilim alanını oktav bantlarıyla birlikte veriyoruz ve TS EN ISO 354'e göre ölçülmüş raporu teklife ekliyoruz. Ölçek fikri vermesi için: iki metre boyunda, 38 santimetre kenarlı ticari bir totem için yayımlanmış ölçüm değerleri orta frekanslarda adet başına 3,2 metrekare sabin, 125 hertzde ise 1,5 metrekare sabin mertebesindedir.

Totemi Köşeye Koymayın

Piyasada çok yaygın bir tavsiye var: emiciyi köşeye koyun, çünkü basınç köşede en yüksektir. Bu tavsiyenin arkasındaki fizik gözenekli emiciler için geçerli değildir. Sünger, keçe ve yün gibi gözenekli malzemeler basıncı değil, havanın hareketini, yani parçacık hızını yutar. Duvarın tam dibinde hava hareketi sıfıra iner.

Ölçüm de aynı yönü gösteriyor. Aalto Üniversitesi'nde yapılan ve hakemli bir dergide yayımlanan bir çalışmada aynı miktarda gözenekli emici odanın farklı yerlerine taşınarak ölçüldü. Malzeme odanın ortasından köşeye taşındığında emme verimi bütün frekanslarda yüzde yirmiden fazla düştü; en yüksek emilim, malzeme zeminin ortasına, yani bütün köşelerden en uzak noktaya konduğunda elde edildi.

Bunun tek istisnası, oda modlarının ses alanına hükmettiği çok düşük frekanslardır; orada modu üreten yüzey mantıklı bir yerdir. Ama bu ayrı bir iştir ve totem o iş için doğru araç değildir. Yankı ve konuşma netliği için totemi köşeye tıkmıyoruz; konuşmanın olduğu hacme, mümkünse duvarlardan ayrık, ses kaynağına yakın konumlandırıyoruz.

Yan Yana Dizmeyin, Dağıtın

Totemleri bir arada, birbirine bitişik dizmek göze düzenli gelir ama akustik olarak kayıptır. Serbest duran birimler birbirine yaklaştıkça birbirlerinin arkasını ve yanını kapatır; adet başına düşen emilim alanı düşer. Yaklaşık yarım metrenin altına inen aralıklarda bu kayıp belirginleşir, birimler arası mesafe açıldıkça her totem yeniden tek başına ölçülen değerine yaklaşır. Laboratuvar ölçümlerinde totemler arası mesafenin bir buçuk metrenin üzerinde tutulmasının sebebi budur.

Bu yüzden yerleşimi tasarım kaygısıyla değil, hesapla kuruyoruz. Aynı adet totem, mekâna dağıtıldığında kümelenmiş halinden belirgin biçimde daha fazla iş yapar. Yerleşim planını keşifte mekânın kullanım düzenine göre çiziyoruz.

Totem Ses Yalıtımı Yapmaz

Açıkça söylüyoruz: totem ses yalıtımı yapmaz. Sesin bir hacimden diğerine geçmesini durdurmak için ağır, sürekli ve delik bırakmayan bir kabuk gerekir. Totem ise açık gözenekli, hafif ve mekânın ortasında serbest duran bir cisimdir. Sesi durdurmaz, içine alır: odanın kendi içinde biriken yankıyı ve uğultuyu azaltır, konuşmayı anlaşılır kılar, çınlama süresini kısaltır.

Rahatsız eden ses komşu birimden, koridordan ya da sokaktan sızıyorsa totem bunu çözmez, biz de size bu ürünü satmaya çalışmayız. Böyle bir durumda devreye giren kalemler farklıdır: bölme duvarı ve tavan yalıtımı, kapı ve pencere sızdırmazlığı. Neyin gerektiğini mekânda ölçüyor, gereken kalemleri teklifte tek tek gösteriyoruz.

Açık Ofiste Kaç Totem Gerekir

Bu sorunun cevabını göz kararıyla vermiyoruz. Örnek bir hesap kuralım: 200 metrekare tabanlı, 2,8 metre yüksekliğinde bir açık ofisin hacmi yaklaşık 560 metreküptür. Böyle bir hacimde çınlamayı bir saniyeden 0,6 saniyeye çekmek, mekâna kabaca 60 metrekare sabinlik yeni emilim koymak demektir. Yukarıda andığımız yayımlanmış totem değeriyle bu, orta frekanslarda yaklaşık 19 totem eder; kabaca her on metrekareye bir totem.

Bu sayı bir uyarıdır ve onu saklamıyoruz: birkaç totem asılı bırakıp sorunun çözülmesini beklemek gerçekçi değildir. Totem çoğu projede tavan ve duvar emiliminin tamamlayıcısıdır; akustik duvar panelleri ve akustik baffle paneller ile birlikte kurgulandığında totem sayısı hızla makul bir seviyeye iner. Tavana ve duvara hiç dokunulamayan mekânlarda ise totem tek uygulanabilir çözüm olabilir; o zaman adedi buna göre planlıyoruz. Hangi kombinasyonun sizin mekânınızda en az maliyetle hedefe götürdüğünü keşifte hesaplayıp teklifte gösteriyoruz.

Gövde, Taban ve Devrilme

Totemin akustiği kadar ayakta durması da tasarım işidir. Ağırlığın önemli bir bölümünü tabana veriyoruz: referans olarak, iki metrelik ticari bir totemin yaklaşık 6,8 kilogramlık toplam ağırlığının 3,1 kilogramı çelik tabanından gelir, yani ağırlığın neredeyse yarısı yerdedir. Emici gövde hafiftir, denge aşağıda kurulur.

Ayaklar aynı zamanda akustik bir işlev görür: totemi zeminden birkaç santim yükselterek alt kenarı da sese açık bırakır. Ofis bölmeleri için tanımlı EN 1023-3 stabilite testinin mantığıyla taban ölçüsünü gövde yüksekliğine göre boyutlandırıyoruz. Çocukların bulunduğu alanlarda, okullarda ve yoğun sirkülasyonlu koridorlarda ek ağırlıklı taban veya zemine sabitleme opsiyonunu teklifte ayrıca belirtiyoruz.

Malzeme, Kumaş ve Yangın Belgesi

Gövdeyi projenin gereğine göre kuruyoruz: yüksek yoğunluklu camyünü çekirdek ya da akustik sünger çekirdek, üzerine akustik geçirgen kumaş kaplama. Kumaş fermuarlı olarak üretilebilir; kılıf çıkarılıp temizlenebilir, gerektiğinde rengi değiştirilebilir. Kartelada geniş bir renk aralığı var, kurumsal renklerinize göre üretim yapıyoruz.

Yangın konusunda bir kural koyduk: sınıfı tahminle yazmıyoruz. EN 13501-1 sınıfı, çekirdeğin ve kumaşın birlikte oluşturduğu sistemin sınıfıdır ve seçilen malzemeye göre değişir. Bu yüzden projeniz için hangi sınıfın arandığını baştan konuşuyor, üretimi ona göre seçiyor ve teslim ettiğimiz ürünün sınıflandırma raporunu teklifle birlikte gönderiyoruz. Yüksek binalarda ve yüz kişinin üzerinde kapasiteli toplanma mekânlarında zor alevlenici seviyenin arandığını biliyoruz; bu projelerde malzemeyi bu çıtaya göre belirliyoruz.

Totemi Ne Zaman Seçmelisiniz

Totemin asıl gücü, hiçbir yüzeye ihtiyaç duymamasıdır. Kiralık bir ofiste duvara delik açamıyorsanız, tarihi bir yapıda tavana müdahale edemiyorsanız, cephe baştan sona camsa, tavan ısıtmalı betonsa ya da akustik sorun bina teslim edildikten sonra fark edildiyse totem masaya koyabileceğiniz tek çözümdür. Kurulumu tek gün sürer, taşınırken sizinle gelir, mekân yeniden düzenlendiğinde yeri değişir.

Buna karşılık totem bir tasarruf ürünü değildir. Aynı emilimi tavandan ya da duvardan almak çoğu zaman daha ekonomiktir ve bunu gizlemiyoruz. Duvarınız ve tavanınız uygunsa duvar panellerimizle ya da yüzer tavan panellerimizle başlıyoruz, totemi bu çözümlerin ulaşamadığı boşlukları kapatmak için ekliyoruz. Yüzeylerin kapalı olduğu ya da geçici bir kurulum gerektiği durumlarda ise totem başrolü alır. Mekânınızı gezip hacmi ve mevcut çınlamayı ölçüyor, gereken totem sayısını, ölçüsünü ve yerleşimini hesaplayıp teklifle birlikte veriyoruz. Numune kumaş ve renk kartelasını da yolluyoruz.